PRONOMES: USOS. CONTRACCIÓNS E COLOCACIÓNS. 10.1

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

“Séntalles mal ás miñas comadres

que lles canten as verdades”.

(Do refraneiro popular)

 

10.1.1

Neste refrán vimos o pronome lles, reforzando ou substituíndo a comadres. Soubemos tamén que podíamos facer substitucións de comadres por elas e a verdades, por as. Tamén, que lles podía xuntarse con as e o resultado de lles+as sería llelas. Así que acórdate de que para usar un llelo, llela, llelos ou llelas ten que haber un nome plurar ao que se refira o lles

Levoulle a merenda á nena…… Levoulla

Levoulles as merendas ás nenas…Levóullelas

Volveremos sobre o cambio de s ou r dalgunhas palabras diante dos pronomes o, a, os, as.  Ou, se o queredes ver doutra maneira, eran aquelas outras formas do pronome: lo, la, los, las.

 

10.1.2

Usando pronomes, chegaramos a unha formulación máis condensada da frase que viña a ter un significado moi próximo, aínda que lle faltasen matices:

Séntalles mal que llelas canten.

Pero aínda podemos usar outro pronome que a condense máis, substituíndo que llelas canten polo pronome correspondente: o neutro iso ou isto:

 

Séntalles mal isto

 Recorda que non existe *elo como pronome.

E podemos alterar a colocación da frase ou oración:

Isto séntalles mal.

 

10.1.3.

Recorda unha expresión que eu marcaba canda nome nome, porque che vai axudar a entender moitas cousas:

Nome acompañado doutras palabras das que ese nome é a máis importante e as outras o completan.

E hoxe vou engadir outra:

Toda unha oración que fai o papel dun nome

 

Porque, ás veces, nunha oración composta vai metida unha oración que equivale a un nome e pode facer a función que faría el. Isto é importante para a colocación dos pronomes átonos, cando menos para establecer a corrección na escrita, que é onde se pode revisar e consultar. Tanto o nome só, como os que levan acompañantes forman o que chamaremos SINTAGMA NOMINAL. É cuestión de terminoloxía, pero ás veces pode axudarnos, sobre todo a quen repase para o estudo regrado.

 

10.1.4.

O papel fundamental que desempeñan os nomes nas oracións é o de suxeito, moitas veces substituído por un pronome e outras sen aparecer citado. O galego sobreentende os suxeitos verbais porque os marca o propio verbo. Outros idiomas, como o inglés, precísano.

A Pascua caeu en marzo.

Antes a rapazada xogaba na rúa.

(Elas/ eles) Foron de vacacións.

 

O suxeito non ten que ir antes que o verbo, aínda que é a maneira máis habitual da súa colocación neste idioma.

Ás veces o que parece suxeito non o é porque a frase non está así colocada. Recoñecese a maioría das veces porque concorda en persoa e número co seu verbo.

 

10.1.5

“Séntalles mal a miñas comadres

que lles canten as verdades”.

-Cantos verbos temos?

-Cal dos verbos che parece máis importante e cal che parece que está ao servizo do primeiro?

-Teremos tantas oracións como verbos, polo tanto temos dúas oracións.

 

10.1.6.

Isto séntalles mal.

Cal che parece aquí o suxeito?

Cal che parece que sería o suxeito no refrán que transformamos? Pensa que as función sintácticas non as cambiamos e que os pronomes están facendo o mesmo papel que facían os homes ou os seus substitutos.

 

DEBERÍAS ACERTAR. ISTO LEVARANOS A ENTENDER A COLOCACIÓN DO PRONOME LLES, que unha vez está detrás do seu verbo e unido a el, e outra separado e diante, como puideches comprobar.

 

CORREXIREMOS O LUNS, SE MAÑÁ NON TEÑO TEMPO.

 

ÁNIMO, QUE VAI MOI FACILITADO!

 

Anuncios

PRONOMES ÁTONOS: CORRECCIÓN E EXPLICACIÓN DE ACTIVIDADES. 9.2

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

“Séntalles mal a miñas comadres

que lles canten as verdades”.

 

(Do refraneiro popular)

 

 

9.1.1

 

-A que nome ou nome acompañado doutras palabras das que ese nome é a máis importante e as outras o completan cres que está substituíndo cada un destes pronomes lles?

MIÑAS COMADRES

 

-Está este nome ou nome acompañado doutras palabras das que ese nome é a máis importante e as outras o completan no refrán ou tiveches que adiviñalo?

ESTÁ NO PROPIO REFRÁN

 

– Está este nome ou nome acompañado doutras palabras das que ese nome é a máis importante e as outras o completan en singular ou en plural?

EN PLURAL

 

-Cómpre que te fixes ben nisto porque na fala dalgunhas partes de Galicia non existe o  pronome lles, senón unha única forma que coincide co singular, lle. Mesmo puidera ser que ti non o utilices.

RESPOSTA INDIVIDUAL SI/NON

 

-Son pronomes tónicos ou átonos, é dicir, con tonicidade (acento ou forza…) dentro do refrán ou non? Para iso pronúnciao fixándote ben.

ÁTONOS. NON SE FAI RECAER NELES O ACENTO

 

 

9.1.2. Ese mesmo nome ou nome acompañado doutras palabras das que ese nome é a máis importante e as outras o completan podería ser substituído por un pronome tónico dos que coñeces?

POR ELAS

 

9.1.3. Se o fixeses, desaparecería ese outro nome ou nome acompañado doutras palabras das que ese nome é a máis importante e as outras o completan do refrán?

AO UTILIZAR ELAS SI DESAPARECÍA MIÑAS COMADRES.

 A elas moléstaas que lles canten as verdades.

 

 

9.1.4

-Hai algún outro nome ou nome acompañado doutras palabras das que ese nome é a máis importante e as outras o completan no refrán que puideses substituír por outro pronome diferente de lles?

AS VERDADES

 

-Que pronome sería?

AS

 

9.1.5

ÁTONO

 

 

9.1.6

Cres que se digo A elas séntalles mal que llelas canten estou dicindo algo moi parecido ao refrán?

A SOLUCIÓN CORRECTA É SI

 

 

9.1.7

Os pasiños que viñeches dando, aproximáronte a este resultado?

RESPOSTA INDIVIDUAL SI/NON

 

 

 

MAÑÁ SEGUIMOS EXPLICANDO OS CAMBIOS QUE PUIDEMOS OBSERVAR QUE SE PRODUCEN CON TODA ESTA TRANSFORMACIÓN.

MIRA SE PODES SACAR TI ALGUNHA CONCLUSIÓN ANTICIPATORIA

PRONOMES ÁTONOS: LLE/LLES. CONTRACCIÓNS E COLOCACIÓN. 9.1

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

 

“Séntalles mal a miñas comadres

que lles canten as verdades”.

(Do refraneiro popular)

 

 

9.1.1

Neste refrán temos un pronome utilizado dúas veces: lles.

Un pronome vai sempre substituíndo a un nome, que pode ir só ou acompañado doutras palabras.

 

-A que nome ou nome acompañado doutras palabras das que ese nome é a máis importante e as outras o completan cres que está substituíndo cada un destes pronomes lles?

 

-Está este nome ou nome acompañado doutras palabras das que ese nome é a máis importante e as outras o completan no refrán ou tiveches que adiviñalo?

 

– Está este nome ou nome acompañado doutras palabras das que ese nome é a máis importante e as outras o completan en singular ou en plural?

 

-Cómpre que te fixes ben nisto porque na fala dalgunhas partes de Galicia non existe o  pronome lles, senón unha única forma que coincide co singular, lle. Mesmo puidera ser que ti non o utilices.

 

-Son pronomes tónicos ou átonos, é dicir, con tonicidade (acento ou forza…) dentro do refrán ou non? Para iso pronúnciao fixándote ben.

 

9.1.2. Ese mesmo nome ou nome acompañado doutras palabras das que ese nome é a máis importante e as outras o completan podería ser substituído por un pronome tónico dos que coñeces?

 

9.1.3. Se o fixeses, desaparecería ese outro nome ou nome acompañado doutras palabras das que ese nome é a máis importante e as outras o completan do refrán?

 

9.1.4

-Hai algún outro nome ou nome acompañado doutras palabras das que ese nome é a máis importante e as outras o completan no refrán que puideses substituír por outro pronome diferente de lles?

 

-Que pronome sería?

 

9.1.5

-Sería tónico ou átono?

 

9.1.6

Cres que se digo A elas séntalles mal que llelas canten estou dicindo algo moi parecido ao refrán?

 

 

9.1.7

Os pasiños que viñeches dando, aproximáronte algo a este resultado?

 

 

MAÑÁ MIRAMOS E SEGUIMOS EXPLICANDO OS FENÓMENOS QUE PODEMOS OBSERVAR CON TODA ESTA TRANSFORMACIÓN.

 

SORTE!

 

TRASMALLO NA REDE.2

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

2.1 CORRECCIÓN DE ACTIVIDADES CON EXPLICACIÓNS DE CADA ERRO.

 

2.1.1-Denuncian que a Xunta se nega a medir os niveis de radón nos seus edificios “por aforrar entre 80 e 230 euros”

(Sobra un “se” que pertence a eses pronomes que non se utilizan en galego)

 

2.1.2.-Que noxo!!!

(Os interrogativos e admirativos non levan acento ortográfico nunca)

 

2.1.3.-Andamos niso, si!!!

(Non existe o pronome “elo” nin leva acento gráfico a palabra si, nin con este significado nin como pronome tónico)

 

2.1.4-Hortensia, regalaronme dous pares. Queres un?

(A colocación do pronome átono xeralmente é tras do seu verbo e pegado a el. Non hai ningunha excepción neste caso)

 

2.1.5.-Para iso, poderías enviarme unha fotografía túa que che guste e se queres unhas breves notas biográficas.

(Non existe o pronome “elo”)

 

2.1.6.-A protagonista da novela enfróntase a unha crise amorosa.

(A colocación do pronome átono xeralmente é tras do seu verbo e pegado a el. Non hai ningunha excepción neste caso)

 

2.1.7.-Ó/Ao termos ( nosoutros) unha memoria tan corta e unha perspectiva da distancia tan pequena.

(Ó/ao, poden usarse as dúas formas. O infinitivo conxugado ten diferentes formas para as diferentes persoas. A que corresponde a nosoutros é ter(mos). Precisamente, as formas do infinitivo conxugado son para recoñecer o suxeito, co que xa non sería preciso o uso do pronome. A conxunción copulativa é sempre “e” aínda na pronuncia ante vocal pode converterse nun “i semiconsoante”)

 

2.2.O LUNS CONTINUAREMOS TRABALLANDO OS PRONOMES SOBRE UN REFRÁN POPULAR.  BOA FINDE.

TRASMALLO NA REDE 1

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Estes días fun pescando na rede estes erros ortográficos, morfosintáctios, que son máis frecuentes do que me gustaría. Todas as frases están mal escritas, mal construídas ou ambas cousas a un tempo. Por iso van sinalizadas con *.  Algunhas cousas foron repasadas recentemente e outras están en leccións anteriores. Mirade atentamente e facede as correccións que creades oportunas. Logo, coa corrección, daremos explicación a todos estes fenómenos.

 

-*Denuncian que a Xunta se nega a medir os niveis de radón nos seus edificios “por aforrarse entre 80 e 230 euros”

 

-*Qué noxo!!!

 

-*Andamos nélo sí!!!

 

-*Hortensia, me regalaron dous pares. Queres un?

 

-*Para elo poderías enviarme unha fotografía túa que che guste e se queres unhas breves notas biográficas.

 

-*A protagonista da novela se enfronta a unha crise amorosa

 

-*Ó teren nosoutros unha memoria tan corta y unha distancia tan pequena…

PRONOMES TÓNICOS CON PARTÍCULA COMPARATIVA 8.2.3 Solucións

 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

8.2.3 SOLUCIÓNS AOS EXERCICIOS

 

 

8.2.3.1.- Nós non sabiamos que nos mandaran recado de que non nos queríanver alí, porque alí nós non pintabamos nada.
-A nós non nos gusta que nos ordenen onde nos temos que poñer nin quen se debe colocar diante de nós.
-Por que tedes que ser vós sempre os que saiades coa vosa?
-Se vós ides pola dereita, nós iremos pola esquerda para que non nos xuntemos.

 

 

8.2.3.2.-Eu era máis alto CA el, pero despois el medrou máis CA MIN.
-Nós apurabamos menos CA EL, pero el corría máis CA NÓS.
-A eles quérenlles tanto COMA MIN, pero eu sempre me celo deles.
-Para seres COMA MIN, tes que comer o caldo que deixo comido EU.

 
8.2.3.3.-Abriu o caixón e gardou os lentes NEL
-DEL non sei nada porque non me chama nin me escribe.
-Vinas esta mañá e non notei nada raro NELAS.
-O que máis me gusta DELAS, é o gran sentido do humor que teñen.
-NELES, que son tan discretos, os segredos poden quedar gardados.

 

MAÑÁ UN POUCO MÁIS.

FORMAS DOS PRONOMES TÓNICOS E AS SÚAS REPETICIÓNS, OU PLEONASMOS 8.2

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

 

8.2 PRACTICAS CON PRONOMES ÁTONOS
8.2.1. As frases non están ben escritas, mesmo hai unha á que lle sobra un pronome, por iso levan un *. Os pronomes tónicos e átonos destas persoas teñen a mesma forma, pero xa sabes que, nestes casos, os tónicos debe levar acento gráfico. Pois ben, recoñéceos, pon ese acento onde o tes que poñer e suprime o que sobre.
-*Nos non sabíamos que nos mandaran recado de que non nos querían ver alí, porque alí nos non pintabamos nada.

-*A nos non nos gusta que nos ordenen onde nos temos que poñer nin quen se debe colocar diante de nos.

-*Por que tedes que ser vos sempre os que vos saiades coa vosa?

-*Se vos ides pola dereita, nos iremos pola esquerda para non nos xuntemos.

 

8.2.2 PRONOMES TÓNICOS QUE VAN TRAS DUNHA PARTÍCULA COMPARATIVA

Recorda que o da primeira persoa do singular é MIN. E que a partícula comparativa sempre é CA ou COMA

Completa estas oracións comparativas

-Eu era máis alto __ el, pero despois el medrou máis __ __.

-Nós apurabamos menos __ __, pero el corría máis __ __.

-A eles quérenlles tanto __ __ __, pero eu sempre me celo del.

-Para seres __ __ tes que comer o caldo que deixo comido __.
8.2.3. Os pronomes tónicos el/elas e eles/elas contráense coas preposicións EN e DE. O resultado desta unión é: del/dela (e os seus plurais) e nel/nela (e os seus plurais)

Completa:

Abriu o caixón e gardou os lentes __.

__ non sei nada, porque non me chama nin me escribe.
Vinas esta mañá e non notei nada raro __.

O que máis me gusta __ é o gran sentido do humor que teñen.

__, que son tan discretos, os segredos poden quedar gardados.

 

 

RECOMENDO QUE VOLVAS DAR UN REPASIÑO A ESTAS UNIDADES PORQUE IMOS EMPEZAR CON OUTRO GRUPO DE PRONOMES, OS ÁTONOS, ONDE ESTÁN AS MAIORES COMPLICACIÓNS. CORRIXIMOS O LUNS.

BOA FINDE